.
Płk w st. spocz. mgr Krzysztof Majer
.
01.11 – w Święto Zmarłych spotykaliśmy się przy grobach zmarłych bliskich oraz członków naszego Związku.
Tradycyjnie miesięcznik PTTK „Na Szlaku” w rubryce Globtroter zamieścił artykuł mjr zs dr inż. Janusza FUKSY „Podolskie Towtry”.
Przyrodniczy Park Narodowy Podolskie Towtry, utworzony w 1996 r., zajmuje obszar 2613 km2 w obwodzie chmielnickim i jest największym parkiem Ukrainy. Zaliczany jest do siedmiu cudów przyrodniczych Ukrainy. A masyw Szatańska Dacza w parku został w 2017 r. wpisany do rejestru światowego dziedzictwa UNESCO jako obszar bukowych pralasów Karpat. Na terenie parku pod ochroną jest 129 obiektów przyrodniczych, w tym 7 rezerwatów przyrody, a także 19 pamiątek archeologicznych. Dyrekcja parku znajduje się w Kamieńcu Podolskim. Park tworzą wzgórza wapienne, wyniesione na 40-100 m ponad doliny rzeczne Dniestru i jego dopływów. Długość pasma wzgórz to 250 km, a szerokość od 2 do 12 km. Na dużym bezleśnym terenie odsłonięte są stare skały paleozoiczne i mezozoiczne. 15 milionów lat temu ziemia ta znajdowała się pod wodą Morza Sarmackiego. W ciągu kolejnych milionów lat kolonie korali, wodorosty, moluski i inne organizmy ginąc tworzyły przybrzeżną rafę. Gdy na skutek wypiętrzania się Karpat morze ustąpiło, ukazały się wapienne wzgórza, zwane dziś przez miejscową ludność towtrami, a przez niektórych turystów – podolską Szwajcarią. Wywietrzone i rozmyte wapienie, jakie odsłoniły się na stokach wzgórz, tworzą egzotyczne skalne słupy i grzyby, albo stanowią chaotycznie nagromadzone głazy. Analogów w świecie jest niewiele, występują jedynie w USA, Wielkiej Brytanii i Australii. Mikroklimat Przydniestrowia spowodował, że rośnie tu 1100 gatunków roślin. Jest wiele roślin lekarskich i endemicznych. Z drzew rosną: dąb, buk, lipa, klon, tuja, cis, orzech czarny, świerk, a z rzadszych drzewo tulipanowe, miłorząb japoński, sofora japońska. W parku występuje 366 gatunków fauny. Są zwierzęta rzadkie, jak chomiki, wydry, jaszczurki zielone, trytony. W starych lasach i krasowych pieczarach żyje wiele gatunków ptaków i nietoperzy. Do czerwonej księgi Ukrainy wniesiono 75 gatunków roślin i 50 gatunków zwierząt. Nic dziwnego, że rozwija się tu turystyka, przede wszystkim piesza, ale i rowerowa, konna czy kajakowa. Wytyczono szlaki, liniowe i okólne, zwłaszcza w pobliżu miasta Stary Zbaraż. Najciekawsze orograficznie są wzgórza przedzielone rzekami Zbrucz, Smotrycz, Studenica, Ternawa. Są jaskinie, np. pieczara Dowbuszewa czy pionowa pieczara Perła. Turyści chętnie wchodzą na najwyższe wzgórze Bogut (486 m n.p.m.), gdzie kiedyś stała wapienna figura starosłowiańskiego boga Światowida. Biją źródła wód mineralnych z podwyższoną zawartością bromu i jodu. Są liczne młyny wodne, które wprawdzie nie działają, ale można je zwiedzać. Są zabytki historyczne, a mianowicie zamki w Zbarażu, Skałacie czy Kamieńcu Podolskim.
.
