.
Historia na szlaku wakacyjnych wędrówek
.
Grzegorz Wojciechowski
.
Katedra w Warnie
.
W samym centrum Warny, otoczona z trzech stron parkiem, a z czwartej strony jedną z głównych i ruchliwych ulic, na placu św. Kiriła i Metodego znajduje się najważniejszy obiekt sakralny Warny – Św. Uspenie Bogorodniczno ( Katedra św. Zaśnięcia Matki Bożej ). Znana też w polskiej literaturze jako -Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.
Katedra jest jednocześnie trzecią co do wielkości cerkwią tego typu w Bułgarii, po katedrze św. Aleksandra newskiego w Sofii i katedrze św. Dymitra w Widinie nad Dunajem.
.
Widok katedry od strony zachodniej (Foto: Grzegorz Wojciechowski)
.
Z końcem wieku XIX portowe niewielkie miasto Warna weszło w fazę rozwoju gospodarczego, zwiększały się też potrzeby mieszkańców, w tym również i religijne. Dotychczasowe cerkwie były w bardzo słabym stanie technicznym i nie były w stanie zaspokoić ambicji ani miejscowej ludności, ani też prawosławnego duchowieństwa. Impulsem do budowy nowej świątyni stał się przyjazd rosyjskiego księcia Dandukowa-Korsakowa, zaprosił on władze miasta na uroczystą mszę do kościoła Archanioła Michała. Po uroczystości książę nie krył swojego rozczarowania stanem cerkwi i zwrócił uwagę władzom miasta i metropolicie Simeonowi, że Warna potrzebuje nowej świątyni. Chodziło tu również o bliższe stosunki z cerkwią rosyjską i o oddzielenie się od patriarchatu greckiego.
Metropolita Symeon mocno wziął sobie do serca opinię rosyjskiego księcia skupił wokół siebie co bardziej wpływowych obywateli i urzędników miejskich i 9 listopada 1879 roku powołano komitet budowy cerkwi katedralnej w Warnie.
Zadaniem komitetu było przygotowanie inwestycji do jej realizacji, a w szczególności wybór lokalizacji, oraz gromadzenie funduszy i materiałów, a także sporządzenie projektu budowlanego.
.
Ołtarz w katedrze (Foto: Grzegorz Wojciechowski)
.
Całkowitą wartość inwestycji oszacowano na kwotę około 300-400 tys. franków francuskich, uważano, że większość tej kwoty zostanie pokryta z darowizn wiernych, jednakże okazało się to mało realne, w ciągu kilku miesięcy zebrano zaledwie 15 000 franków, co było ewidentnie sumą zbyt małą, aby rozpocząć budowę. Postanowiono więc finansować inwestycję poprzez loterię. Przygotowano 150 000 losów po 2 lewa każdy. Ponadto rząd udzielił pożyczki w wysokości 100 000 lewa na ten cel, której gwarantem zostały władze miejskie.
Po długim namyśle wybrano wreszcie miejsce i przystąpiono do dalszych działań. 4 sierpnia 1880 roku do Warny przybył książę Aleksander I Battenberg, będący pierwszym władcą niepodległej Bułgarii. Książę był synem księcia Aleksandra Heskiego i Julii Hauke córki polskiego generała Maurycego Hauke Bossaka, pochodził ze związku małżeńskiego morganatycznego, czyli takiego, które nie dawało prawa zrodzonych z niego dzieciom do dziedziczenia tronu. Był więc książę po kądzieli Polakiem. Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę cerkwi katedralnej odbyła się w dniu 22 sierpnia.
Zaraz po tej uroczystości książę ogłosił częściową amnestię i kazał wypuścić na wolność wszystkich, którym do końca kary pozostało jeszcze mniej niż trzy miesiące.
Zaraz po wmurowaniu kamienia węgielnego przystąpiono do prac budowlanych. Wykonanie projektu powierzono rosyjskiemu architektowi z Odessy Massie, który za swoją usługę miał dostać 6000 lewa, jednakże szybko okazało się, że kwota ta nie zadowala go i zażądał podwyżki za sporządzenie projektu cerkwi, wówczas przedstawiciele inwestora postanowili wykupić od niego projekt i nie angażować go już w dalsze prace.
Fundamenty katedry wykonane są według właśnie tego projektu, a cały gmach został wykonany zgodnie z projektem miejskiego architekta P. Kupki. Były też problemy ze znalezieniem odpowiedniego majstra budowlanego, który by poprowadził prace. Wstępnie zadanie to powierzono miejscowemu majstrowi Wasilowi Iwanowowi, po długich poszukiwaniach znaleziono ostatecznego wykonawcę, został nim Janko Konstandi, a następnie 15 marca 1884 roku budowę prowadził Genczo Kanczew.
.
Wnętrze katedry. (Foto: Grzegorz Wojciechowski)
.
Do budowy świątyni starano się wykorzystać głównie materiały miejscowe, aby obniżyć koszty, i tak zużyto część kamieni ze zniszczonych dawnych murów miejskich oraz okolicznych kamieniołomów. Natomiast z Anglii przywieziono miedziane płyty przeznaczone na dach oraz sprzęt do podnoszenia bloków kamiennych.
Według projektu warneńska katedra jest zbudowana na planie krzyża o wymiarach 35 na 35 metrów. Składa się z nawy głównej i dwóch naw bocznych. W nawie głównej znajduje się ołtarz główny poświęcony Zaśnięciu Matki Bożej; nawa północna poświęcona jest św. Aleksandrowi Newskiemu, a nawa południowa św. Mikołajowi Cudotwórcy.
Świątynię wzniesiono w roku 1885. Pierwsze nabożeństwo odbyło się jednak rok później – 30 sierpnia 1886 roku, trwały bowiem prace związane z wykończeniem wnętrza i wyposażeniem obiektu.
Jednakże prace przy wykańczaniu i wyposażeniu katedry trwały jeszcze przez wiele lat. Będący dziełem Niko Mavrudiego tron biskupi został zainstalowany dopiero w roku 1897, a wykonany przez Iwana Filipowa, ikonostas rok później.
Postanowiono też dokonać pewnych modyfikacji obiektu, zrezygnowano bowiem ze wzniesienia wieży, gdzie miała być dzwonnica, zamiast tego podniesiono kopułę, dostosowując część budynku do pełnienia funkcji dzwonnicy. Znajdujący sie tam dzwon według projektu miał ważyć 1600 kg, a na nim miała znajdować się inskrypcja „Na cześć wyzwoliciela”. Dzwonnica została jednak wzniesiona dopiero w latach II wojny światowej ( 1941-1943 ), według projektu Stefana Popowa, jej wysokość wynosi obecnie 38 m.
Z Rosji do warneńskiej katedry zostały przywiezione, w roku 1901, dary cara Mikołaja II, były nimi 42 małe i 3 duże ikony. Obecna podłoga została pokryta płytami ceramicznymi w roku 1911, w 1915 roku wykończono balkony.
.
Wejście główne (Foto Grzegorz Wojciechowski)
.
W czasach II wojny światowej zainstalowano w katedrze ogrzewanie parowe, po wojnie w roku 1949 zawieszono efektowne żyrandole będące dziełem P. Kuszlewa, zaś w roku 1960 wykonano kolorowe witraże.
Obecnie katedra stojąc w jednym z centralnych punktów miasta, oprócz tego, że spełnia swoje funkcje sakralne, jest też miejscem odwiedzanym przez licznych turystów.
.
Berlinerschloss – dawnych Prus chwała. Historia na nowo odczytana
Bamberg to „miasto siedmiu wzgórz”. O cesarzu, świętych i… piwoszach
