Historia
08.06.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Kryzys kubański czyli jak Chruszczow chciał wpuścić Kennedy’emu jeża w gacie. Grzegorz Wojciechowski Początek lat sześćdziesiątych XX wieku, powszechnie uważany jest za okres szczytowy „zimnej wojny”. Wówczas to doszło do dwóch niezwykle istotnych incydentów, najpierw w sierpniu 1961 roku, praktycznie w ciągu jednego dnia wyrósł w Berlinie mur, który odgrodził od siebie dwa światy. Rok później doszło do najbardziej dramatycznego incydentu jakim bez wątpienia był […]
03.06.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: „Zakład” madame „Kitty” w służbie III Rzeszy Budynek, przy ulicy Giesebrechtstrasse 11 w Berlinie . Grzegorz Wojciechowski . Ten dom przetrwał wojenną zawieruchę i istnieje do dziś, mieści się przy Giesebrechtstrasse 11 w berlińskiej dzielnicy Charlottenburg. Kamienica z początku XX wieku jest charakterystyczna dla budownictwa niemieckiego z tamtego okresu, wiele podobnych, a wręcz identycznych domów można na przykład spotkać i dziś […]
19.05.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Czy Karkonosze to Góry Wandalskie? . Grzegorz Wojciechowski . Kasjusz Dion urodził się w Nikai w Bitynii, leżącej na terenie dzisiejszej Turcji, przypuszczalnie w roku 155 ( podawane są i inne daty jego urodzenia, jak np. 163 lub 164 ), był senatorem rzymskim, pretorem i dwukrotnie konsulem, ale znany nam jest głównie jako autor księgi „Historia Romana” . W […]
12.05.2026
Artykuły Przebieg zamachu majowego w relacji „Robotnika” ( cz. 1 ) . „Robotnik” nr 131 z 13 maja 1926 r. . Pierwsze wypadki. Przebieg wypadków wczorajszych był następujący: NIEPOKOJĄCE POGŁOSKI. Wczoraj od samego rana rozeszły się pogłoski z jednej strony o napadzie zbrojnym na dom Marszałka Piłsudskiego, a z drugiej — o marszu na Warszawę szeregu oddziałów wojskowych. Mówiono również o rzekomym zaaresztowaniu Marszałka Piłsudskiego; wiadomość […]
10.05.2026
Artykuły Wrocław 1945 – Wspomnienia: Patos dni pierwszych . Mieczysław Kofta . Publikujemy, niezwykle barwnie i plastycznie napisane, wspomnienia jednego z wrocławskich pionierów Mieczysława Kofty, który przybył do Wrocławia w jednej z pierwszych grup przedstawicieli polskiej władzy. Mieczysław Kofta urodził się w 1914 roku, był ojcem znanego polskiego satyryka Jonasza Kofty. Po przybyciu do Wrocławia zamieszkał wraz z żoną przy ul. Parkowej i […]
19.04.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego.Niezwykłe dzieje klasztoru w Lubiążu. Była tu nawet Maria Antonina i Józef Piłsudski . Grzegorz Wojciechowski . Jadąc drogą z Wrocławia w kierunku Zielonej Góry, niedaleko za Środą Śląską, widać po prawej stronie oddalony o kilka kilometrów od szosy olbrzymi gmach w stylu barokowym – to dawne opactwo cystersów w Lubiążu. Ten olbrzymi budynek stoi praktycznie pusty i tak naprawdę to nikt nie wie, co z nim […]
11.04.2026
Artykuły Kim Ir Sen o rewolucji koreańskiej . . Kim II Sun, bo tak nazywał się oficjalnie Kim Ir Sen, urodził się 15 kwietnia 1912 w Pjongjangu, w rodzinie chrześcijańskiej. W wieku 12 lat wyjechał do Chin, gdzie przebywał w gronie młodzieży o poglądach marksistowskich i gdzie kształtowały się jego przekonania ideologiczne. Od 1931 roku został członkiem Komunistycznej Partii Korei i wstąpił […]
06.04.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Jak wrocławianie obalili cesarza Wilhelma I . Grzegorz Wojciechowski, Tadeusz Tułasiewicz, Michał Żywień . We Wrocławiu, przy ulicy Świdnickiej na wysokości fosy miejskiej, pomiędzy Domem Handlowym „Renoma”, a „Galerią na Odwachu” stoi pomnik Bolesława Chrobrego. Nasz król siedzi na koniu i trzyma w ręku włócznię, ale kiedyś miejsce to zajmował inny monarcha, był nim Wilhelm I, król Prus i pierwszy […]
31.03.2026
Artykuły Kim pan jest kapitanie Tom? cz. 1 . Dr Mirosław Małecki . Było kwietniowe popołudnie 1943 roku. Przed okazały budynek apteki w Przysusze ( Krais Tomaszów Mazowiecki Dystrykt Radom ) zajechał samochód osobowy na niemieckich numerach rejestracyjnych. Wysiadł z niego około trzydziestoletni mężczyzna o wysportowanej sylwetce. Dla mieszkańców miasteczka nie było tajemnicą, że ten gość był jakąś wysoką figurą w radomskiej konspiracji. […]
25.03.2026
Artykuły Poważna sytuacja w ZSRR. Kwiat Armii Czerwonej oskarżony o szpiegostwo . Marszałek Michaił Tuchaczewski . „Robotnik” nr 163 z 1937 r. . Walka z t. zw. „trockistami” przybrała w ZSSR rozmiary wprost — do niedawna — nieprawdopodobne. Kwiat przewódców armii znalazł się na ławie oskarżonych. Jak donosi sowiecka (!) agencja Tass, została przekazana trybunałowi sprawa wysokich i najwyższych dygnitarzy wojskowych —Tuchaczewskiego (!), Jakira, Uborewicza, Korka, […]
22.03.2026
Artykuły „Wielki, genialny, majestatyczny”. Stalinowski obłęd w Sowietach . W roku 1935 „Tydzień Robotnika” pisał o VII Wszechzwiązkowym Zjeździe Rad i kulcie jednostki tow. Józefa Stalina, przedstawiając pewne przykłady niewiarygodnej wręcz miłości do wodza Kraju Rad. Warto przeczytać mogą nadejść podobne czasy. Kto wie? Redakcja . „Tydzień Robotnika” nr 15 z 17 marca 1935 r. . Robotnicy polscy oceniają dobrze wielki, rewolucyjny wysiłek […]
14.03.2026
Artykuły Rozwiązanie Komunistycznej Partii Polski . dr Mirosław Małecki . Jedną z tajemnic ruchu komunistycznego w Polsce była sprawa rozwiązania Komunistycznej Partii Polski w roku 1938. Jak to się stało, że w przededniu wybuchu działań zbrojnych i w sytuacji podejmowanych bardzo poważnych decyzji politycznych dotyczących Polski, Moskwa zdecydowała pozbyć się swojego rozpoznania agenturalnego (taką rolę pełniły partie komunistyczne w ówczesnej […]
12.03.2026
Artykuły Zimmermanniada na Uniwersytecie Jagiellońskim, czyli wojna o „Moją Babę” ( I ) . Grzegorz Wojciechowski . Znane nam są powszechnie dzieje wojny trojańskiej, której przyczyną była piękna Helena. Mniej natomiast znane są dzieje innej wojny o kobietę, jaka toczyła się w latach 1910-1911 w czcigodnych murach krakowskiej wszechnicy. W historii nosi ona nazwę wojny o „Moja Babę”, lub „Zimmermanniady”, a jej główną bohaterką było dzieło naukowe popełnione […]
10.03.2026
Artykuły Przewodnik po redakcji „Słowa Polskiego” . Przewodnik po redakcji „Słowa Polskiego” Dnia 1 kwietnia, data niezbyt fortunna, w roku 1948 ukazał się 500 numer „Słowa Polskiego”. Z tej okazji redakcja dziennika, która znana była z tego, że utrzymywała stały bliski i niezwykle serdeczny kontakt ze swoimi czytelnikami, postanowiła przybliżyć i opowiedzieć o tajnikach tego w jaki sposób powstaje gazeta. W owym 500-tnym […]
03.03.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Bitwa morska pod Navarino 1827 . Grzegorz Wojciechowski . 20 października 1827 roku, francuski okręt liniowy „Breslaw”walczył z flotą turecko-egipską w bitwie w zatoce Navarino Oblężenie Wrocławia przez wojska napoleońskie w latach 1806-1807 i jego zdobycie przez korpus Hieronima Bonaparte’go, oprócz rozebrania umocnień miejskich, pozostawiło nam w spadku jeszcze jedną ciekawą pamiątkę, otóż od roku 1808 na […]
23.02.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Wielka ucieczka z Festung Breslau . Grzegorz Wojciechowski . 12 stycznia 1945 roku, z radzieckiego przyczółka pod Baranowem Sandomierskim, ruszyła w kierunku Berlina ofensywa radziecka, która w historii nosi nazwę operacji wiślańsko – odrzańskiej. Stalin do tego decydującego uderzenia kazał zgromadzić 2 200 000 żołnierzy; 36 000 dział i moździerzy; 6460 czołgów i samobieżnych dział pancernych, z powietrza miały atakować […]
20.02.2026
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: W Zakopanem bojkot fińskiego trenera Grzegorz Wojciechowski Na początku stycznia 1934 roku przyjechał do Zakopanego, na zaproszenie Polskiego Związku narciarskiego, znany fiński trener Tauno Lappalainen. Wizyta ta miała na celu „podciągnięcie” naszych zawodników w konkurencjach biegowych, które, były najsłabszą stroną Polaków. Razem z trenerem przyjechał jako tłumacz pan Raume przedstawiciel poselstwa fińskiego w Warszawie. Przybyły trener był jednym z […]
02.02.2026
Artykuły Cesarski Instytut Fritza Habera . Grzegorz Wojciechowski . Niedawno na łamach portalu „Słowo Polskie” redaktor Engelbert Miś dokonał weryfikacji wrocławskich noblistów, spośród domniemanych dziesięciu ostało się jedynie czterech. Wśród ocalałych znalazł się wrocławianin z urodzenia prof. Fritz Haber. Trzeba od razu zaznaczyć, że jest to postać niezwykle kontrowersyjna, a wręcz u wielu ludzi budząca niechęć czy nawet odrazę. Tak […]
26.12.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Jak bolszewicy chcieli podbić Indie . Grzegorz Wojciechowski . Owładnięci ideą wszechświatowej rewolucji bolszewicy zamierzali nie tylko eksportować swoje idee i wzniecić rewolucję w Europie, ale ich uwagę przyciągała również Azja i to bynajmniej nie te jej rejony, które już przed rewolucją znajdowały się w składzie carskiej Rosji jak Kazachstan, Emirat Buchary, Chanat Chiwy czy Chanat Kokandu, ale również Afganistan, […]
25.12.2025
Artykuły Rzeczpospolita Balonowa . Grzegorz Wojciechowski . Panuje powszechne przekonanie, iż pierwszym polskim lotnikiem był Imć Twardowski, który bieżał był, na skutek ogólnie znanych okoliczności, aż na Księżyc, zwany wówczas z polska Miesiącem. Znane są również loty pewnych niewiast, które przy pomocy prostych urządzeń domowych, przeznaczonych do zamiatania, odbywały loty na Babią Górę w Beskidach. Niektórzy mówią, że […]
17.12.2025
Artykuły Gen. Grzegorz Korczyński o wydarzeniach w grudniu 1970 roku w Gdańsku ( II ) Gen. Grzegorz Korczyński Gen. Grzegorz Korczyński ( 1916 – 1971 r. ) Działacz komunistyczny, brał udział w wojnie domowej w Hiszpanii, w czasie II wojny światowej wstąpił do francuskiej partyzantki komunistycznej, później przerzucony do Polski. Pełnił wiele funkcji w aparacie władzy PRL, w latach 1946-1948 był wiceministrem bezpieczeństwa publicznego. W latach 1950-1956 był […]
17.12.2025
Aktualności Grudzień 1970 roku – dokumenty ( I ) . W tym roku minie 50-ta rocznica wydarzeń grudnia 1970 roku, nasza redakcja będzie publikować z tej okazji teksty poświęcone tym wydarzeniom oraz autentyczne dokumenty. Poniżej przedstawiamy pierwszy z dwóch listów Władysława Gomułki do KC PZPR, w którym przedstawia on swój punkt widzenia na przebieg wydarzeń w czasie tych dramatycznych grudniowych dni. Redakcja . Grudzień […]
13.12.2025
Aktualności STAN WOJENNY WE WROCŁAWIU – ( cz. 1 – WSTĘP ) . Rozpoczynamy publikację pracy Krzysztofa Małeckiego (młodszego) i Mirosława Małeckiego dotyczącą okoliczności wprowadzenia stanu wojennego i jego przebiegu we Wrocławiu w latach 1981-1982. Z uwagi na znaczna objętość tekstu będziemy go publikować na naszych łamach w częściach, po to, aby ułatwić jego czytanie. REDAKCJA . Krzysztof Małecki (młodszy), Mirosław Małecki . 13 grudnia 1981 roku […]
13.12.2025
Aktualności Przemówienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego z 13 grudnia 1981 r. . gen. Wojciech Jaruzelski . Obywatelki i obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej! . Zwracam się dziś do Was jako żołnierz i jako szef rządu polskiego. Zwracam się do Was w sprawach wagi najwyższej. Ojczyzna nasza znalazła się nad przepaścią.Dorobek wielu pokoleń, wzniesiony z popiołów polski dom ulega ruinie. Struktury państwa przestają działać. Gasnącej gospodarce zadawane […]
20.11.2025
Artykuły Car rosyjski Mikołaj I w Karpnikach . Grzegorz Wojciechowski . Karkonosze były miejscem częstych odwiedzin królów pruskich i ich rodzin. To właśnie w Mysłakowicach znajdowała się jedna z królewskich rezydencji, ale zanim król pruski Fryderyk Wilhelm III nabył pałac mysłakowicki, miejscem przyjazdu koronowanych głów były Karpniki. Już w roku 1800 przybył tu król Fryderyk Wilhelm III, para królewska weszła wówczas na […]
18.11.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Opowieść o krwawo stłumionym buncie czeladników krawieckich we Wrocławiu, który wybuchł wiosną 1793 roku . Grzegorz Wojciechowski . We Francji już od czterech lat trwała walka nowego burżuazyjnego porządku ze starym feudalnym. Idee polityczne jakie rozprzestrzeniły się w wyniku wybuchu rewolucji francuskiej, rozniosły się niemal po całej Europie, dotarły też do niezwykle konserwatywnych, będących jednym z filarów europejskiego feudalnego porządku społecznego Prus, w tym także na Śląsk. Zaczęły docierać […]
29.10.2025
Artykuły Pacyfikacja w Drzewicy . Dr Mirosław Małecki . Głośnym echem odbiła się pacyfikacja Drzewicy przez oddział Gwardii Ludowej „Lwy” Izraela Ajzenmana vel Kaniewskiego „Julka”, „Lwa”, „Chytrego” nocą z 22 na 23 stycznia 1943 r. Było to dwa miesiące po śmierci zrzuconego na spadochronie z samolotu, wytypowanego przez Stalina na przywódcę, komunisty Pawła Findera i miesiąc po zastrzeleniu jego […]
23.10.2025
Artykuły Polski Październik 1956 r. Przemówienie Władysława Gomułki w dniu 24 października . To był pełen nadziei czas, jak okazało się, w bardzo dużej części zawiedzionych. „Polski Październik” nie przyniósł tego co oczekiwała większość Polaków, pozostał symbolem niespełnionych społecznych pragnień. Na naszych łamach będziemy publikować dokumenty, wspomnienia i artykuły na temat wydarzeń roku 1956. Poniżej prezentujemy przemówienie tow. „Wiesława” wygłoszone na Placu Defilad w Warszawie, był to […]
21.10.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Z dziejów kłodzkiej twierdzy. Dwa serca przeciw koronie . Grzegorz Wojciechowski Z murami ogromnej kłodzkiej twierdzy wiąże się pewna niezwykle romantyczna historia. Jest ona jako żywo wyjęta z fabuły filmu z gatunku płaszcza i szpady, co też spowodowało zainteresowanie nią wielu pisarzy, a także filmowców. Jest ona częścią historii życia barona Friedricha von der Trencka i jego miłości do siostry cesarza Fryderyka […]
12.10.2025
Aktualności Bitwa pod Lenino. Fakty i dylematy . Gen. Zdzisław Rozbicki . Mija kolejna rocznica bitwy pod Lenino. Wzbudza ona wciąż duże emocje i kontrowersyjne oceny, w tym bardzo krzywdzące tych, którzy brali w niej udział. Rocznica ta skłania właśnie do zabrania głosu o roli tego wydarzenia w najnowszej historii Polski. Spór o jej ocenę, cele, przebieg działań bojowych, a także znaczenie […]
17.09.2025
Artykuły Nota rządu ZSRR z 17 września 1939 roku. Nota rządu ZSRR z 17.09.1939 . Wojna polsko-niemiecka ujawniła wewnętrzne bankructwo państwa polskiego. W ciągu dziesięciu dni operacji wojennych Polska utraciła wszystkie swoje regiony przemysłowe i ośrodki kulturalne. Warszawa przestała istnieć jako stolica Polski. Rząd polski rozpadł się i nie przejawia żadnych oznak życia. Oznacza to, iż państwo polskie i jego rząd faktycznie przestały […]
12.09.2025
Artykuły Sobowtór Hitlera w Wałbrzychu . Zaraz po II wojnie światowej na Ziemie Odzyskane przyjeżdżali Polacy ze wszystkich stron dawnej Polski i Europy. Jednym z takich nowych osadników był pan Anatol Awerkowicz, który osiadł w Wałbrzychu i podjął pracę w miejscowym Zarządzie Miejskim. Szybko stał się lokalną sensacją, a to ze względu na łudzące podobieństwo do nieżyjącego już wodza III […]
01.09.2025
Artykuły Wrześniowe remanenty . Dr Mirosław Małecki . Właśnie skończył się miesiąc wrzesień, który przynosi ze sobą pamięć upadku II Rzeczpospolitej. Państwa wyciągniętego z politycznego niebytu przez pokolenia Polaków, które własną krwią, przez 123 lata zaborów, zaświadczały o jej prawie do istnienia. Wreszcie w latach 1918 – 1921 w walkach zbrojnych i w dyskusjach podczas obrad pokojowych […]
01.09.2025
Artykuły Wrześniowe remanenty – Wnioski . Dr Mirosław Małecki . .Podsumujmy te wydarzenia, które miały miejsce w dwudziestoleciu międzywojennym. II Rzeczpospolita była jednym z największych beneficjentów Pokoju Wersalskiego. Jej geopolityczne położenie usadowiło ją między dwoma mocarstwami: Rosją Radziecką i Niemcami – państwami, które w wyniku Traktatu Wersalskiego czuły się poszkodowane. Robiły wszystko co było w ich mocy , aby ten […]
31.08.2025
Aktualności Listek figowy i genitalia demokracji. Nabici w „Solidarność” . Grzegorz Wojciechowski . Sierpień, jak co roku wzbudza refleksje, nad tym co wydarzyło się w Polsce w roku 1980; blisko połowa naszego społeczeństwa wie o fali strajków i społecznym wybuchu, jaki wówczas dokonał się w Polsce z opowiadania rodziców, lub z mediów, które interpretują tamte wydarzenia najczęściej z punktu widzenia opcji politycznej, […]
28.08.2025
Artykuły Wiesław Domański (Głogowski) : Fraszki z „Pioniera” . 27 sierpnia 1945 roku ukazał się w Legnicy pierwszy numer dziennika „Pionier” – pierwszej codziennej gazety Dolnego Śląska. Jego pierwsze 43 numery były redagowane i drukowane w mieście nad Kaczawą, dopiero 44 numer noszący datę 17 października ukazał się we Wrocławiu. Gazeta żyła życiem tworzącej się polskiej społeczności na Dolnym Śląsku, poruszała wszystkie ważne […]
01.08.2025
Artykuły 80 rocznica Powstania Warszawskiego. Zaczęło się na Żoliborzu . Wojciech W. Zaborowski . To już 81 lat mijają od wybuchu Powstania Warszawskiego. Z każdym rokiem coraz mniej wśród nas uczestników tego wolnościowego zrywu, z każdym rokiem również coraz częściej zaludniają cmentarze świadkowie owych wydarzeń, którzy wówczas byli małymi dziećmi, dziś zaś dochodzą w swym życiorysie ósmego krzyżyka. To m.in. dlatego, mimo iż rocznica […]
01.08.2025
Aktualności POWSTANIE WARSZAWSKIE . Zygmunt Zaremba [1944] . Towarzysze i obywatele! . Osamotnieni musieliśmy pod naporem przemożnych sił nieprzyjaciela przerwać walkę. Próżno przez długie dwa tygodnie, okupione najwyższymi cierpieniami ludności i krwawą ofiarą, oczekiwaliśmy, że armia sowiecka stojąca na Pradze przyjdzie nam z odsieczą. Mimo ciągłych obietnic i zapewnień odsiecz ta nie nastąpiła i Niemcy pod bokiem armii sowieckiej zalali ogniem i żelazem dwie […]
01.08.2025
Aktualności SPOŁECZNE OBLICZE POWSTANIA [ WARSZAWSKIEGO ] . Zygmunt Zaremba . Od czasu klęski wrześniowej, w której załamał się fizycznie i moralnie system sanacyjnej dyktatury, życie Polski wyraźnie oparło się o siły ludowe. Fundamentem, z którego wyrosła nieugięta walka narodu w czasie okupacji, tak na odcinku wojskowym, jak i cywilnym, były PPS i Stronnictwo Ludowe. Związek Walki Zbrojnej, powstały w końcu 1939 roku, przekształcony później w Armię Krajową, przyjął za podstawę […]
01.08.2025
Aktualności Warszawa w ogniu powstania ( cz. 1 ) . Zygmunt Zaremba . Czy pamięta ktoś dziś we Francji, że dwa lata temu dnia 24 sierpnia Warszawa powstańcza po zrzuceniu okupacji słała pozdrowienia wyzwolonemu właśnie Paryżowi? Mamy ten tekst przed sobą: „Powstańcza Warszawa do wyzwolonego Paryża. Jesteśmy dumni, że nasi lotnicy i żołnierze z polskiej dywizji pancernej biorą udział w bitwie, która doprowadziła do tego zwycięstwa. Wyzwolenie […]
27.07.2025
Artykuły W 110 rocznicę zajęcia Warszawy przez Niemców. . Stanisław Dziuba . Działania wojenne w czasie I wojny światowej obejmujące zachodnie rubieże Imperium Rosyjskiego, czyli dawne ziemie polskie zajęte w czasie zaborów rozpoczęły się na początku sierpnia 1914 r. W wyniku ofensywy Niemcy zdobyli Częstochowę i Kalisz. Szczególnie tragiczny los spotkał Kalisz , który został zbombardowany przez wojsko niemieckie, a jego ludność wysiedlono […]
22.07.2025
Artykuły Wędrówki po Saksonii: Żytawa – stare łużyckie miasto y. Grzegorz Wojciechowski . Na samym końcu „worka turoszowskiego” znajduje się stara łużycka wioska Sieniawka, mieszka tam niewiele ponad tysiąc osób, trudniących się bądź rolnictwem, bądź pracujący w pobliskiej kopalni węgla brunatnego i elektrowni Turów. Po drugiej stronie Nysy leży zaś znane łużyckie miasto Żytawa, które Niemcy nazwali Zittau. Obecnie liczy ono zaledwie około […]
17.07.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Bunt Berlina 1953 . Grzegorz Wojciechowski . W pierwszych dniach czerwca 1953 roku, wśród aktywu partyjnego enerdowskiej partii komunistycznej – SED (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands – Socjalistyczna Partia Jedności Niemiec) zapanowało ożywienie. W Berlinie zaczęto mówić o „nowym kursie”, który miał całkowicie zmienić dotychczasową linię partii i doprowadzić w konsekwencji do głębokich zmian gospodarczych, a następnie również i zmian […]
03.07.2025
Artykuły Po obu stronach Nysy Łużyckiej Görlitz w latach czterdziestych XX w. . Publikujemy reportaż red. Stanisława Mojkowskiego, zamieszczony w „Dzienniku Zachodnim” nr 259 z 20 września 1946 r., z jego pobytu w Zgorzelcu. Jest to jeden z pierwszych, o ile nie pierwszy, tekst prasowy, w całości poświęconych temu miastu w pierwszym okresie powojennym. „Dziennik Zachodni” ukazujący się w Katowicach, a należący […]
27.06.2025
Artykuły Pierwsze piosenki harcerskie . Stanisław Dziuba Od początku powstania na ziemiach polskich skautingu, który szybko przerodził się w harcerstwo, w wychowaniu młodzieży doceniano rolę śpiewu. Śpiewając pieśni patriotyczne, czy też ludowe, kształtowano osobowość młodych Polaków. Wspólny śpiew, zwłaszcza przy ognisku, to nie popisy wokalne, ale swego rodzaju przeżycia i wzruszenia zbiorowe. To tworzenie nastroju, do służby Ojczyźnie, […]
27.05.2025
Artykuły Sprawy codzienne Wałbrzycha 1946/1947 r. . Sprawy codzienne Wałbrzycha Pragniemy zaprezentować naszym czytelnikom niezwykle interesujący artykuł o Wałbrzychu, autorstwa Wacława Mrozowskiego, przypuszczalnie dziennikarza lub współpracownika „Słowa Polskiego”, tekst ukazał się w nr 6 tej gazety z dnia 8 stycznia 1947 roku. W pierwszych miesiącach istnienia „Pioniera” pierwszego dziennika na Dolnym Śląsku, nie ukazywało się w tej gazecie wiele […]
21.05.2025
Artykuły Przeczytane w „Pionierze”: „Ubermensche” bez maski Niemcy opuszczają Polskę . Koniec II wojny światowej stał się końcem świata przemocy i terroru, jaki Polacy doświadczali przez blisko sześć lat niemieckiej okupacji. Całkowicie zmieniły się relacje pomiędzy Polakami i Niemcami. Butni i aroganccy obywatele III Rzeszy nagle stali się tymi, którzy przegrali wojnę, a wielu z nich będzie musiało zostać rozliczonych z tego […]
07.05.2025
Aktualności 80 lat temu: Bolesław Drobner wyruszył do Wrocławia „Naprzód Dolnośląski: nr 74 z 9-10. 05 1946 r. Dnia 14. marca 1945 r. prasa krakowska zamieściła wiadomość, że Rząd R P mianował prezydentem miasta Wrocławia dra Bolesława Drobnera. We Wrocławiu wówczas jeszcze toczyły się ciężkie walki. Prezydent rozpoczął urzędowanie tworząc Zarząd Miasta z tymczasową siedzibą w Krakowie przy Placu Kleparskim 5. Tam zaczęto […]
02.05.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Zamach na ambasadę rosyjską w Teheranie. Brylant za poetę . Grzegorz Wojciechowski . Już od czasów Piotra Wielkiego Rosja łapczywym , chciwym okiem spoglądała na Wschód. Najpierw w latach 1714 – 1717 próbowała zagarnąć zagubiony w piaskach pustyni, położony w rejonie Morza Aralskiego chanat Chiwy, czyli dawny Chorezm. Po tragicznej i nieudanej ekspedycji księcia Aleksandra Bekowicza – Czerkaskiego, przyszedł czas wyprawy Piotra Wielkiego na […]
29.04.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Sycylijskie wędrówki. Źródło Aretuzy w Syrakuzach . Grzegorz Wojciechowski . Ci, którzy byli w Syrakuzach i zawitali na wyspę Ortygię, będąca najstarsza częścią tego wspaniałego starożytnego greckiego miasta, mieli zapewne okazję zobaczyć ogrodzone metalowym płotem ujście niewielkiego źródełka porosłego papirusem, w utworzonym z jego wód niewielkim stawku pływają sobie kaczki, całkowicie nieświadome faktu, w jak ważnym i sławnym miejscu przyszło im […]
28.04.2025
Artykuły Dolny Śląsk 1945: Więc to jest Jelenia Góra? . W przeciwieństwie od Wrocławia czy też Głogowa, Jelenia Góra i rejon Karkonoszy nie zaznał niszczących działań wojennych. Kiedy 8 maja 1945 roku oddziały Armii Czerwonej zajęły miasto, to nie było ono zniszczone. W mieście i w okolicach znajdowało się wiele obozów, w których przebywali robotnicy przymusowi, w tym i Polacy, dla nich był […]
26.04.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Na Tempelhof proszę! . Grzegorz Wojciechowski . Po II wojnie światowej Polska znalazła się po wschodniej stronie żelaznej kurtyny, nie wszyscy to jednak byli w stanie zaakceptować, a pewna część społeczeństwa dążyła do zmiany swojego życiowego położenia. Wiedząc, że nie mogą zmienić w Polsce ustroju, dążyli do zmiany kraju, gdzie mogliby mieszkać i żyć tak jak chcieli. Nie […]
21.04.2025
Artykuły Czy wałbrzyszanin pan Antoni Hyczka był dowódcą Adolfa Hitlera? Adolf Hitler wśród kolegów na froncie I wojny światowej . W numerze 244 „Słowa Polskiego” z 5 września 1947 roku, ukazał się wywiad przeprowadzony przez red. Zbigniewa Mosingiewicza z mieszkającym w Wałbrzychu panem Antonim Hyczką. Rozmówca dziennikarza utrzymywał, że w okresie I wojny światowej był przełożonym samego Adolfa Hitlera i przez kilka miesięcy razem z […]
21.04.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Hrabina z Bukowca. Opowieść o niezwykłej kobiecie, pięknej miłości i Karkonoszach . Grzegorz Wojciechowski . Pewnej hrabinie dedykuję tę opowieść Niedaleko Karpacza, na przedmieściu Kowar, leży wioska Bukowiec, znana głównie ze szpitala, gdzie składa się połamane kończyny miłośnikom białego szaleństwa. W wiosce mieści się niewielki pałacyk z dużym dobrze urządzonym ogrodem. Ta niepozorna budowla miała bardzo duże znaczenie dla dziewiętnastowiecznych dziejów Karkonoszy. Pałacyk był […]
09.04.2025
Aktualności W 80-tą rocznicę powstania ZHP na Dolnym Śląsku . Stanisław Dziuba . .Powędrujmy śladami harcerzy na Dolnym Śląsku. Harcerstwo na Dolnym Śląsku ma bogate tradycje. Jego początki sięgają okresu międzywojennego. Chcąc doprowadzić w niemieckim Wrocławiu do powstania drużyny harcerskiej, Oddział Związku Polaków w Niemczech w sierpniu 1926 r. wysyła do Polski na kurs instruktorski dwóch synów wrocławskich działaczy Związku Wiktora Urbanowicza i Tadeusz […]
31.03.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Sprawa Hansa Ulricha Schaffgotscha pana na Chojniku . Grzegorz Wojciechowski . 23 maja 1618 roku, w niezbyt odległej od zamku Chojnik Pradze, doszło do wydarzenia, które przez najbliższe trzydzieści lat miało olbrzymi i tragiczny wpływ na życie społeczeństwa prawie całej Europy. Tego bowiem dnia, z okna zamku na Hradczanach, wyrzucono dwóch katolickich namiestników cesarza Macieja – Jarosława Borzitę i Wilhelma […]
27.03.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Bunt Tkaczy na Pogórzu w 1793 roku Domy tkaczy w Chełmsku . Grzegorz Wojciechowski . Pod koniec wieku XVIII rejon Sudetów i Pogórza Sudeckiego należał do stosunkowo słabo rozwiniętych pod względem gospodarczym, słabe górskie gleby nie przynosiły zbyt obfitych plonów, toteż tamtejsza ludność wiejska zmuszona była do szukania innych pozarolniczych źródeł utrzymania. Jednym z takich głównych zajęć było tkactwo lniane, które […]
19.03.2025
Artykuły Wspomnienia: Narodziny „Pioniera” pierwszego dziennika Dolnego Śląska Legnica przed II wojną światową . Prezentujemy czytelnikom ważny dokument do historii prasy polskiej w powojennym Wrocławiu, są to wspomnienia jednej z pracownic „Pioniera” pierwszego dolnośląskiego dziennika, który 1 listopada 1946 roku przekształcił się w kultową dolnośląską gazetę, jaką było „Słowo Polskie”. Autorka tych wspomnień, Kamila Koczwarzanka później Stawikowa, była wieloletnią pracownicą tego dziennika. […]
02.03.2025
Artykuły Wrocław 1945. Wspomnienia: Przyjazd grupy naukowej do Wrocławia . Fragmenty wspomnień Zofii Gostomskiej . Prezentujemy fragmenty wspomnień wrocławskiej pionierki pani Zofii Gostomskiej, zamieszczone na łamach wrocławskiego „Pioniera” ( nr 45 z 18 października i nr 46 z 19 października 1945 roku. Zofia Gostomska-Zarzycka urodziła się na Podkarpaciu w Przemyślu 21 stycznia 1899 roku. W 1916 roku ukończyła szkołę średnią i zdała maturę a […]
04.02.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Jak Rosjanie, Kozacy i Polacy maszerowali na Chiwę Grzegorz Wojciechowski W roku 1989 zostałem zaproszony do Taszkentu, stolicy Uzbeckiej SRR, przez miejscowy Instytut Kultury, miałem okazje poznać ten ciekawy kraj. W czasie pobytu w Azji Centralnej zainteresowałem sie w jaki sposób te ziemie weszły w posiadanie Rosji. Z ówczesnej polskiej literatury bardzo niewiele mogłem się na ten temat dowiedzieć. Moi […]
29.01.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Jak komuna skatolizowała Świeradów Zdrój . Grzegorz Wojciechowski . Położone w Górach Izerskich niewielkie miasteczko Świeradów Zdrój znane jest głównie jako stare, liczące kilkaset lat uzdrowisko. W wyglądzie miejscowości dominuje okazały Dom Zdrojowy z wielką, piękną wykonaną z drewna modrzewiowego Halą Spacerową. Nazwa Świeradów nie budzi zastrzeżeń obrońców polskości i sugeruje jak najbardziej jej polski – słowiański charakter. Przed […]
27.01.2025
Artykuły Jak umierał [ Kazimierz ] Pużak . Stefan Stamirowski . Przebywałem z Pużakiem w jednej celi w więzieniu w Rawiczu. Zapamiętałem dokładnie jego opowiadania, m.in. jego relację z okresu po wejściu wojsk sowieckich do Polski. Kazimierz Pużak, były poseł na Sejm w latach 1919-1935, sekretarz Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS od roku 1921, przewodniczący Rady Jedności Narodowej w podziemnej Warszawie – był jednym z szesnastu przywódców Polski Podziemnej, których władze […]
26.01.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: „Babcia” płynie na Kubę Jacht Gramma w kubańskim muzeum. . Grzegorz Wojciechowski . 15 maja 1955 roku, w wyniku amnestii Fidel Castro i jego polityczni przyjaciele opuścili więzienie, gdzie odsiadywali wyroki za nieudaną akcję zdobycia koszar Moncada w położonym na południu Kuby mieście Santiago de Cuba i próbę obalenia kubańskiego dyktatora. Jeśli dyktator Fulgencio Batista myślał, że Castro opuści […]
24.01.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Zamek Gryf w Gryfowie Śląskim . Grzegorz Wojciechowski . Nieopodal miasteczka Gryfów na wzgórzu Proszówka wznoszą się ruiny starego piastowskiego zamku Gryf. Przez wiele stuleci, aż do 1945 roku był on związany z możnym śląskim rodem Schaffgotschów. Początek historii tego zamczyska okryty jest płaszczem tajemnicy. Przyjmuje się, że w XII wieku znajdował się na tym wzgórzu jakiś punkt obronny, […]
21.01.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Schaffgotschowie i kaplica św. Wawrzyńca na szczycie Śnieżki . Grzegorz Wojciechowski . Na początku wieku XVII Śnieżka była przedmiotem sporów dwóch możnych rodzin: Czerninów oraz śląskich Schaffgotschów, a także Albrechta von Wallensteina, wybitnego dowódcy wojsk cesarskich w okresie wojny trzydziestoletniej. Kandydatura Wallensteina do władztwa nad „Królową Karkonoszy” odpadła z chwilą zgładzenia go przez zaufanych cesarza. Po tragicznej śmierci Hansa Ulrycha Schaffgotscha ( o […]
16.01.2025
Artykuły Sanacyjny ideał wychowania młodzieży . Dr Mirosław Małecki . Po zwycięstwie w Zamachu Majowym 1926 roku, przed obozem Józefa Piłsudskiego stanął problem, w jakim duchu wychowywać młodzież. Odpowiedzi na to pytanie podjął się Adam Skwarczyński /1. Zdawał on sobie sprawę że temu celowi służyć powinny także inne działania , takie jak :przebudowa ustroju szkolnego i zmiana treści nauczania […]
13.01.2025
Artykuły O akcji „Wisła” inaczej . Faszyzmu nie wyróżnia liczba jego ofiar, lecz sposób ich zabijania. Jean-Paul Sartre . Akcja „Wisła”, (także – operacja „Wisła”) to akcja pacyfikacyjna o charakterze wojskowym przeprowadzona w latach 1947–1950 przez struktury państwowe Polski Ludowej przeciwko Ukraińskiej Powstańczej Armii (a także Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów) działającej na terytorium RP, w celu odcięcia jej oddziałów od naturalnego zaplecza. Polegała na masowym wysiedleniu ludności cywilnej z […]
11.01.2025
Artykuły Józef Piłsudski wobec Ukrainy ( cz. 1 ) . Dzięki uprzejmości pana prof. dr. hab. Andrzeja Małkiewicza, otrzymaliśmy do publikacji dwa pierwsze rozdziały jego nowej książki ” Geneza wyprawy kijowskiej. Józef Piłsudski wobec Ukrainy do 1820 roku. Studium myśli politycznej”. Ze względu na znaczną objętość tego materiału, podzieliliśmy go na części. Redakcja. . Tekst objęty prawami autorskimi, kopiowanie i publikowanie bez wiedzy i […]
06.01.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Damy i balony . Grzegorz Wojciechowski . Balonowe szaleństwo jakie zapanowało w Europie pod koniec wieku XVIII nie ogarnęło tylko mężczyzn, ale również i kobiety, znane przecież z charakterystycznego dla tej płci wścibstwa. Panie nie mogły się oprzeć pokusie związanej z zafundowaniem sobie ogromnej dozy adrenaliny oraz nieodpartej chęci zobaczenia, co tam jest w tych przestworzach i jak […]
04.01.2025
Artykuły Sprawa Sacco i Vancett’iego . Sacco i Vanzetti . „Życie Robotnicze” nr 29 z 17 lipca 1927 r . Mieczysław Kowalczyk . W latach minionej wojny światowej, kiedy znękana Europa pławiła się już w rzekach bratobójczej krwi, Stany Zjednoczone Ameryki Północnej również ogarnął obłęd nacjonalistyczny. Obłęd ten, zręcznie i celowo podniecany przez kapitalistów amerykańskich, wkrótce zamienił się w szał wojenny, by dać […]
01.01.2025
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Hotel Adlon i jego goście . Grzegorz Wojciechowski . Z historią każdego miasta, a wielkiego w szczególności, związane są dzieje hoteli. W każdej stolicy znajduje się jeden lub kilka obiektów, których historię oprócz ważnych wydarzeń związanych z miastem, piszą szacowni, dostojni i bardzo znani goście. Jednym z takich miejsc w Berlinie, gdzie przez ponad stulecie przewinęły się setki, a […]
31.12.2024
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Wojenne losy ołtarza Wita Stwosza . Grzegorz Wojciechowski . Z Krakowa do Norymbergii i z powrotem – wojenne dzieje ołtarza Wita Stwosza W sierpniu 1939 roku, wobec bezpośredniego zagrożenia militarna agresją ze strony Niemiec władze polskie postanowiły, aby słynny ołtarz Wita Stwosza z kościoła Mariackiego w Krakowie przenieść w bezpieczne miejsce. Tak też zrobiono odłączono od szafy ołtarza […]
30.12.2024
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Z Doliny Zillertal w Tyrolu do Kotliny Jeleniogórskiej . Grzegorz Wojciechowski . Jadąc drogą z Jeleniej Góry do Kowar wjeżdża się do Mysłakowic, starej śląskiej wsi. Jest tu wiele interesujących zabytków, jak chociażby stary pałac, będący w wieku XIX rezydencją pruskich królów, ale uwagę przyciągają liczne domy o zupełnie innej architekturze niż te stare śląskie Tyrolczycy, bo oni je wznieśli, przybyli do […]
27.12.2024
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: IV Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1936 r. w … Szklarskiej Porębie? . Grzegorz Wojciechowski . Niedawno Kraków miał startować w szranki, o przyznanie mu prawa do organizacji Zimowych Igrzysk Olimpijskich, wszyscy wiemy jak się to skończyło; dekadę wcześniej próbowało tego Zakopane wspólnie z Popradem – również nieskutecznie. Jednak mało kto wie, że do organizacji tych igrzysk pretendowała położona w Karkonoszach Szklarska Poręba. Przed II wojną […]
26.12.2024
Artykuły Opowieści Grzegorza Wojciechowskiego: Były czasy, gdy w potokach Gór Kaczawskich i Izerskich poławiano perły . Grzegorz Wojciechowski . Jednym z bogactw Sudetów, oprócz licznie występujących kopalin, rud metali i wielu rzadkich minerałów, była przez wiele lat perła, produkt pochodzenia zwierzęcego, który wytwarzany był przez niewielkiego skorupiaka skójkę perłorodną. Żyła ona przez wiele stuleci w potokach górskich i dopływach wypływających z Gór Izerskich rzek Kwisy i Nysy Łużyckiej, […]
